ฟังเสียงคนลุ่มน้ำกก ‘เป็นพิษ’ ทำไมรัฐราชการรวมศูนย์แก้ปัญหาไม่คืบ เรื่อง/ภาพ : พัชญ์สิตา รุ่งโรจน์ธนกุล  admin666 Mon, 2026-06-08 - 17:11 คนริมน้ำกกเดือดร้อนหนัก รายได้หาย กังวลผัก-ปลาปนเปื้อนสานพิษ ในช่วงวันที่ 3-5 มิ.ย. ที่ผ่านมา ผู้สื่อข่าวประชาไทเป็นหนึ่งในคณะสื่อมวลชนไทย พม่า และต่างประเทศรวมๆ แล้วหลายสิบชีวิต ที่มีโอกาสลงพื้นที่จังหวัดเชียงราย เพื่อสำรวจสถานการณ์และผลกระทบจากการปนเปื้อนของสารพิษในแม่น้ำกก  โดยหนึ่งในจุดที่คณะไปเยือนคือ “บ้านแคววัวดำ” ชุมชนชาวไทยเชื้อสายปกาเกอะญอที่อยู่ริมแม่น้ำกก ต.แม่ยาว อ.เมืองเชียงราย ‘บ้านแคววัวดำ’ เป็นหนึ่งในพื้นที่ได้รับผลกระทบจากน้ำท่วมใหญ่เมื่อปี 2567 อย่างรุนแรง น้ำท่วมครั้งนั้นมีปริมาณโคลนมากผิดปกติ ต่อมากรมควบคุมมลพิษตรวจพบสารปนเปื้อน อย่างไรก็ตาม มีคนในชุมชนที่บอกว่าสารปนเปื้อนอาจมีมานานแล้วก็ได้แต่ไม่มีใครรู้  สมพงษ์ พนาสง่าวงศ์ ผู้ใหญ่บ้านแคววัวดำ หรือที่คนในชุมชนเรียกว่า ‘พ่อหลวง’ กล่าวว่าเหตุการณ์น้ำท่วมครั้งนั้น ส่งผลให้บ้านเรือนเสียหายกว่า 32 หลังคาเรือน มีอยู่ 9 หลังคาเรือนที่ถูกกระแสน้ำพัดหายไปเลย น้ำมาแรงมาก คืนวันที่ 10 ก.ย. 2567 หมู่บ้านมีการเฝ้าระวัง แต่ไม่มีใครคาดคิดว่าระดับน้ำจะขึ้นมาถึงชั้น 2 นอกจากบ้านเรือนที่เสียหายอย่างเห็นได้ชัด น้ำท่วมใหญ่ครั้งนั้นยังส่งผลกระทบต่อสุขภาพกายและจิตใจของคนในชุมชนด้วย มีเด็กๆ เยอะมากที่สัมผัสกับดินและน้ำต้องเข้าโรงพยาบาล หญิงคนหนึ่งในชุมชนบ้านแควววัวดำ เล่าว่าเธอไปตรวจร่างกายมาแล้วก็พบสารเคมี หลังจากน้ำท่วมครั้งนั้น เธอไม่มีความสุขอีกเลย แมลงต่างๆ และอึ่งอ่างเข้ามาในบ้าน เธอรู้สึกกังวลตลอดเวลาว่าจะเกิดน้ำท่วมอีกไหม เธอเล่าต่อไปว่าหลายคนในชุมชนนี้ป่วยเป็นซึมเศร้า มีอยู่กรณีหนึ่งที่สะเทือนใจอย่างมาก คือคนหนึ่งในชุมชนแห่งนี้ที่ไปทำงานต่างประเทศ เก็บเงินสร้างบ้านจากน้ำพักน้ำแรง แต่น้ำท่วมครั้งนั้นทำให้บ้านของเขาพังทั้งหลัง หลังสิ่งที่สร้างมาหายวับไปทั้งหมด เขาก็ป่วยเป็นซึมเศร้าและตัดสินใจจบชีวิตตนเอง ทางด้าน  วิโรจน์ พนาสง่าวงศ์ ชาวปกาเกอะญอในชุมชนบ้านแควววัวดำ เล่าว่าเดิมทีตัวเขาเป็นคนที่ชอบตกปลามาก แต่ปัญหาแม่น้ำปนเปื้อนทำให้ชีวิตเขาเปลี่ยน ไม่สามารถตกปลาได้เหมือนเดิม ลงน้ำไปครึ่งตัวก็คันครึ่งตัว ตอนนี้เวลาไปซื้อผักก็ต้องถามคนขายว่าปลูกที่ไหน ใช้น้ำที่ไหนรดผัก  ชาวปกาเกอะญออีกรายหนึ่งบอกด้วยว่า ผู้ประกอบการร้านค้าริมน้ำ จาก ต.ท่าตอน อ.แม่อาย จ.เชียงใหม่มาถึง จ.เชียงราย ได้รับผลกระทบทางเศรษฐกิจอย่างหนัก จากการจับปลา-ค้าขาย-ปลูกพืชริมน้ำที่ทำไม่ได้อย่างเคย เทียบกับเมื่อก่อนที่ถ้าเอาปลามาขาย 3 ชั่วโมงก็หมดแล้ว  ‘ธรรมยาตรา’ เดินสื่อสารสายน้ำปนเปื้อน ใช้ธรรมมะเป็นแกนขยายแนวร่วม ในช่วงที่ผู้สื่อข่าวลงพื้นที่ได้ร่วมสังเกตการณ์กิจกรรมเดินรณรงค์ที่ใช้ชื่อว่า “ธรรมยาตรา” พระสงฆ์ สามเณร ภาคประชาสังคม และประชาชนทั้งฝั่งไทยและพม่า ร่วมเดินไปตามเส้นทางริมแม่น้ำกก จ.เชียงราย เพื่อสื่อสารผลกระทบจากการปนเปื้อนของสารพิษใน 6 ลุ่มน้ำที่เผชิญปัญหาคล้ายๆ กัน (แม่น้ำกก แม่น้ำรวก แม่น้ำสาย แม่น้ำโขง แม่น้ำสาละวิน และแม่น้ำกระบุรี) ความพิเศษของกิจกรรมนี้คือการนำหลักธรรมมะมาผสมผสานกับการแก้ไขปัญหาสิ่งแวดล้อม ช่วงเวลาที่มีการเดินก็ถือเป็นการเชื่อมโยงสองวันสำคัญที่อยู่ไม่ห่างกัน คือออกเดินจาก อ.แม่อาย จ.เชียงใหม่ตั้งแต่ 31 พ.ค.